Ngữ cố định có chứa từ chỉ bộ phận cơ thể tiếng Hán trong sự so sánh với tiếng Việt

 “Ngữ cố định có chứa từ chỉ bộ phận cơ thể tiếng Hán trong sự so sánh với tiếng Việtcủa TS. Cầm Tú Tài

Ngữ cố định trong tiếng Hán được chia thành nhiều tiểu loại, mỗi loại đều có những đặc trưng cấu trúc riêng, sắc thái nghĩa đa dạng, đặc biệt là nghĩa biểu trưng, so sánh ẩn dụ, thể hiện rõ nét đặc điểm tri nhận, sức liên tưởng phong phú và tính sáng tạo của quần chúng trong quá trình sử dụng ngôn ngữ. Cũng như tiếng Hán, ngữ cố định trong tiếng Việt cũng đa dạng về cấu trúc và phong phú về ý nghĩa. Xét trong tương quan, ngữ cố định tiếng Hán và ngữ cố định tiếng Việt có nhiều điểm tương đồng và khác biệt, là một trong những tâm điểm nghiên cứu so sánh ngôn ngữ Hán – Việt. Tiến sĩ Cầm Tú Tài trên cơ sở tổng kết lại các công trình nghiên cứu hữu quan của các học giả đi trước, chọn góc nghiên cứu chuyên sâu của mình là ngữ cố định có chứa yếu tố chỉ bộ phận cơ thể trong tiếng Hán, trên cơ sở đó so sánh với tiếng Việt. Từ thành quả thu được qua các công trình khoa học và bài báo đã công bố, tới nay, vấn đề nghiên cứu đã được tác giả nâng cấp lên thành cuốn chuyên khảo mang tên Ngữ cố định có chứa từ chỉ bộ phận cơ thể tiếng Hán trong sự so sánh với tiếng Việt. Có thể nói, đây là một công trình nghiên cứu khá toàn diện về so sánh ngữ cố định tiếng Hán và ngữ cố định tiếng Việt, có giá trị tham khảo cao đối với công tác giảng dạy và nghiên cứu tiếng Hán ở Việt Nam hiện nay.

Nội dung chính của cuốn sách chia làm 5 chương, đi từ tổng quan các vấn đề lý luận đến phân tích so sánh ngữ cố định nói chung và ngữ cố định có chứa từ chỉ bộ phận cơ thể nói riêng. Sau đó dành một chương phân tích những tương đồng và khác biệt của tiểu loại ngữ cố định này trong tiếng Hán và tiếng Việt. 

Phần tổng quan nghiên cứu ở chương 1, tác giả đã điểm lại ý kiến của các học giả đi trước, phần lớn là các nhà nghiên cứu ngôn ngữ Trung Quốc, kết hợp với phân tích, đánh giá, làm cơ sở lý luận cho các nội dung khảo sát, phân tích phía sau. Tác giả đã dày công nghiên cứu các tài liệu hữu quan và say sưa với vấn đề mà mình đã chọn.

Chương 2 nhan đề là Từ ngữ chỉ bộ phận cơ thể và ngữ cố định. Tác giả đã khảo sát từ đơn vị từ, làm nền cho khảo sát đơn vị lớn hơn là ngữ cố định. Những thống kê từ ngữ chỉ bộ phận cơ thể được tiến hành khá tỉ mỉ, trình bày dưới hình thức đối dịch Hán – Việt, là tư liệu tra cứu hữu ích cho những người quan tâm đến nhóm từ chỉ bộ phân cơ thể tiếng Hán và tiếng Việt. Trên cơ sở đó, tác giả dẫn dắt vào đặc điểm ngữ cố định tiếng Hán và tiếng Việt.

Chương 3 tác giả đi sâu phân tích đặc điểm cấu trúc và ngữ nghĩa của ngữ cố định chứa từ chỉ bộ phận cơ thể trong tiếng Hán. Nội dung trọng tâm này được phân tích khả chi tiết đến từng tiểu loại và chỉ ra những đặc trưng ngữ nghĩa của ngữ cố định, trong đó đáng chú ý là ý nghĩa biểu trưng, phản ánh sinh động đặc điểm nhận thức, sức liên tưởng phong phú và khả năng sáng tạo của quần chúng nhân dân. Trên cơ sở đó, tác giả dành chương 4 để phân tích đặc trưng văn hóa dân tộc thể hiện qua ngữ cố định chứa từ chỉ bộ phân tiếng Hán. Một số điểm phân tích khá thấu đáo, có giá trị tham khảo cao.

Chương 5 dành cho việc so sánh, tìm ra những tương đồng và khác biệt của ngữ cố định có chứa từ chỉ bộ phận cơ thể trong tiếng Hán và tiếng Việt. Nội dung so sánh được thể hiện trên nhiều khía cạnh, loại hình, cấu trúc hình thức, chức năng ngữ pháp, cấu trúc ngữ nghĩa và nội hàm văn hóa. Từ đó khẳng định mối tương quan giữa ngôn ngữ- văn hóa của hai nước Việt – Trung.

Cấu trúc hình thức và nội dung chi tiết của cuốn sánh là hợp lý, có tính logic, tiện theo dõi. Là một cán bộ giảng dạy và nghiên cứu tiếng Hán, tác giả đã chọn xuất phát điểm là tiếng Hán, trong tương quan so sánh với tiếng Việt. Do đó, cuốn sách là tài liệu tham khảo rất tốt cho công tác giảng dạy và nghiên cứu tiếng Hán ở Việt Nam, là tài liệu cần thiết cho công tác đào tạo chuyên ngành ngôn ngữ Hán và so sánh ngôn ngữ Hán - Việt ở bậc học đại học và sau đại học hiện nay.  

Có thể nói, cuốn sách về ngữ cố định này của tác giả Cầm Tú Tài là một cuốn sách có giá trị tham khảo cao đối với công tác dạy và học tiếng Hán ở Việt Nam hiện nay, thể hiện tâm huyết và thành quả nghiên cứu trong một quá trình khá dài, từ khi tác giả công bố những bài báo đầu tiên và luận văn khoa học hữu quan đến nay.

 

                                                                                                              Hà Nội, ngày 18 tháng 4 năm 2013

 

                                                                                                                PGS.TS. Phạm Ngọc Hàm