Tiền phụ tố tình thái trong tiếng Việt đối chiếu chuyển dịch sang tiếng Pháp

 Tiền phụ tố tình thái trong tiếng Việt đối chiếu chuyển dịch sang tiếng Pháp của TS. Nguyễn Ngọc Lưu Ly

Tình thái là một nội dung rất độc đáo trong ngôn ngữ. Hiểu và dịch các phương thức biểu đạt tình thái đòi hỏi nhiều kến thức về ngôn ngữ học và văn hoá văn minh. Phân tích và chuyển dịch “phụ tố tình thái” là một đề tài độc đáo và rất hữu ích. Để viết được cuốn sách này, ngoài vốn nhưng hiểu biết tiếp thu được trong quá trình học tập tại Trường ĐHNN thuộc ĐHQG Hà Nội, tác giả còn tìm đọc tài liệu của nhiều nhà nghiên cứu liên quan đến nội dung tình thái, kết hợp với việc phân tích ngữ liệu do tác giả tập hợp để đưa ra những ý kiến, khuyến nghị riêng, rất xác đáng. Vì vậy, chúng tôi có thể khẳng định rằng “Tiền phụ tố tình thái trong tiếng Việt đối chiếu chuyển dịch sang tiếng Pháp” là sách chuyên khảo có giá trị khoa học và thực tiễn cao.

Về lý luận, sách chuyên khảo rất có ý nghĩa đối với sinh viên học tiếng Pháp cũng như cán bộ nghiên cứu, giảng dạy tiếng Pháp và cán bộ biên, phiên dịch. Với việc áp dụng một số lý thuyết ngôn ngữ học trong phân tích đối chiếu qua ngữ liệu khá phong phú, sách chuyên khảo góp phần xác định, thiết lập các chuỗi tương đồng và dị biệt về tình thái giữa hai thứ tiếng, đề xuất những giải pháp hợp lý khi chuyển dịch từ tiếng Pháp sang tiếng Việt và ngược lại.

Về thực tiễn, các khuyến nghị về các giải pháp chuyển dịch các tiền phụ tố tình thái đều xác đáng, có thể sẽ được nhiều sinh viên, học viên tiếng Pháp, học viên dịch thuật và cán bộ dịch thuật sử dụng. Theo ý kiến chủ quan chúng tôi, sẽ có rất nhiều học viên, sinh viên học dịch tìm đọc, và họ sẽ gặp ở đây nhiều câu trả lời lý thú liên quan đến các phương thức biểu đạt tình thái mà họ chưa có điều kiện hoặc chưa có khả năng tự tìm được.

Công trình được thực hiện theo các phương pháp mà tác giả đã đề cập trong phần mở đầu : tham khảo tổng hợp các lý thuyết liên quan đến tình thái qua nguồn ngữ liệu đích thực, những ví dụ điển hình về các phương thức mang ý nghĩa tình thái chọn trong nhiều truyện ngắn của nhiều tác giả. Phân tích đối chiếu kết hợp với kỹ thuật thống kê, tổng hợp cho phép lựa chọn được chế phù hợp để chuyển dịch các tiền phụ tố tình thái. Cách tiếp cận đa chiều đó cho phép tác giả có cách nhìn tổng quát, khách quan hơn về quá trình phân tích và tìm thông tin trong dịch thuật. Tất cả những điều đó làm cho các nhận định, các ý kiến của tác giả có tính khoa học, có sức thuyết phục hơn.

Với 3 chương, được phát triển trong gần 150 trang chính văn, sách chuyên khảo có bố cục gọn, logic, phù hợp với những nghiên cứu liên quan đến nhiều địa hạt : ngôn ngữ học, phân tích đối chiếu và dịch thuật. Tác giả bắt đầu bằng những vấn đề lý luận chung về tình thái và các phương thức biểu đạt tình thái trong tiếng Việt (chương 1). Chương hai giành để giới thiệu, phân tích các tiền phụ tố tình thái tiếng Việt. Chương ba được bắt đầu bằng việc giới thiệu các phương thức biểu đạt tình thái tiếng Pháp, rồi trên cơ sở đó, phân tích các cách chuyển dịch các tiền phụ tố tình thái tiếng Việt sang tiếng Pháp. Những phân tích đó đã cho phép tác giả đề xuất một số gợi ý chuyển dịch tiền phụ tố tiếng Việt sang tiếng Pháp rất đa dạng, khá  hợp lý, có thể giúp sinh viên các khoa Pháp học dịch và dịch.

Ngoài 3 chương chính của cuốn sách, chúng tôi đánh giá rất cao phần phụ lục được tác giả dày công sưu tầm, biên soạn. Những ví dụ song ngữ này sẽ giúp cho người đọc tìm được những phương thức dịch các trường hợp có nghĩa tình thái tiếng Việt sang tiếng Pháp một cách dễ dàng, phù hợp.

Nội dung trên được trình bày hợp lý, logic, chi tiết, tiện cho người đọc theo dõi.. Cách diễn đạt trong sáng, dễ hiểu, phù hợp với văn phong khoa học. Toàn công trình được đánh máy sạch đẹp, có nhiều bảng tổng hợp, sơ đồ, nên người đọc dễ theo dõi, nắm bắt được nội dung. Các trích dẫn đều có nêu xuất xứ, nguồn trích rõ ràng.

Chúng tôi đánh giá đây là một sách chuyên khảo có chất lượng, được thực hiện một cách khoa học, kết hợp được cả ngôn ngữ học, phân tích đối chiếu và dịch thuật. Những gợi ý tác giả đề xuất đều rất xác đáng, hữu ích trong dạy và học tiếng Pháp, cũng như đối với học viên học dịch và cán bộ biên phiên dịch. Theo chúng tôi, sách chuyên khảo đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của một sách chuyên khảo ngành ngữ học Pháp.

Hà Nội ngày 27/ 9/ 2012                                       

        PGS.TS.  Đường Công Minh